Kur presidenti Xho Bajden njoftoi eleminimin Ajman Al-Zavahirit me një predhë të lëshuar me dron në ballkonin e shtëpisë në Kabul, nisën menjëherë raportimet për të shkuarën e tij me Osama bin Laden, sulmet e 11 Shtatorit, lufta me amerikanët dhe organizata terroriste Al Kaeda.
Mbi jetën e Al Zavahirit rrëfehen episode të shumta, por asnjëherë nuk është sqaruar përse një student i mjekësisë që vinte nga një familje intelektualësh në Egjipt u bashkua me Bin Laden në krye të organizatës terroriste të Al Kaedës?
Si lindi urrejtja për SHBA?
Mediat amerikane e kanë një shpjegim. Ato i referohen një ngjarjeje në Shqipëri, më saktë në Tiranën e viteve 90, ku u strehuan disa prej “most wanted” nga shërbimet amerikane.
Zavahiri u burgos për herë të parë me akuzën e komplotimit për vrasjen e presidentit egjiptian Anvar Sadat në vitin 1981.
Në atë kohë, ishte një mjek i ri, por edhe një terrorist i përkushtuar që komplotoi për të rrëzuar qeverinë egjiptiane për vite me radhë dhe u përpoq ta zëvendësonte atë me sundimin fundamentalist islamik. Ai me krenari mbështeti vrasjen e Sadatit pasi lideri egjiptian bëri paqe me Izraelin.
Bashkëpuntorët e Al Zavahirit u arratisën. Disa në Kuvajt, të tjerë në Shqipëri. Grupi që u strehua në Shqipëri drejtohej nga Muhamet Al Zavarihi, vëllai i vogël i Ajmarit.
Të gjithë u diktuan nga CIA, që i ktheu njëri pas tjetrit në Egjipt.
Operacioni i deportimit nga Tirana
Në një operacion bashkë me shërbimet shqiptare, grupi i xhihadistëve egjiptianë u gjetën në bazat e tyre në Shqipëri dhe u deportuan brenda natës në Egjipt. Për ta nisi një nga gjyqet më të famshme në Egjipt i quajtur “Procesi i të kthyerve nga Shqipëria”. Mes të akuzuarve ishte edhe vëllai i vogël i Ajman Al Zavahirit, që u mbajt për vite me radhe dhe iu nënshtrua torturave të rënda në burgjet e Egjiptit.
Deportimi i egjiptianëve nga Tirana është trajtuar në një studim të shkollës pasuniversitare të marinës amerikane, në Monterey të Kalifornisë, me autor Edval Zoton, që tregon operacionin e shërbimeve shqiptare dhe amerikane, që përfundoi me deportimin e bashkëpuntorëve të Al Zavahirit dhe dënimin e tyre në Egjipt.
Sipas mediave të huaja, kjo ndërhyrje e amerikanëve shenjoi urrejtjen e Ajmar Al-Zavahirit kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Edval Zoto e tregon si më poshtë operacionin dhe situatën në të cilën vepronin xhihadistët egjiptianë:
“Të gjitha OJQ-të e përmendura më parë ishin të lidhura me terroristë që ishin anëtarë të grupeve të ndryshme terroriste, si Xhihadi Islamik Egjiptian (EIG), Grupi i Armatosur Islamik Algjerian (GIA), celula të inteligjencës iraniane (DoS, 1996), al Kaeda (DoS, 1999), etj. GIA, autore e një sërë sulmesh në Evropën Perëndimore, u financua nga Al Kaeda për një periudhë të caktuar (Nesser, 2008, f. 224), dhe anëtarët e saj vepronin kryesisht në Bosnje, por operativët e celulës boshnjake u përpoqën të krijonin një prani edhe në Shqipëri (DoS, 2001). Kërcënimi më serioz në çështjet e terrorizmit islamik për Shqipërinë mbetet kërcënimi i paraqitur nga një celulë e Xhihadit Islamik egjiptian (EIG), e cila filloi të operonte në vend në vitin 1990 dhe arriti në më shumë se një duzinë operativësh brenda pak vitesh. “Akomodimi” i tyre u sigurua nga OJQ-të islamike të pranishme në vend. Celula EIJ në Shqipëri u drejtua fillimisht nga Mohammed alZaëahiri, vëllai i Ayman al-Zaëahirit, lideri aktual i Al Kaedës, dhe në atë kohë lideri i EIJ. Ai u punësua si inxhinier në IRO që nga themelimi i saj në vend. Rrjedhimisht, celula drejtohej nga El-Sayed Abdel Maqsud dhe Shaëqi Salama Mustafa Atiya. Mohammed punoi gjithashtu si inxhinier për zyrën e Organizatës Globale të Ndihmës në Tiranë, ndërsa Atiya u punësua si mësuese në një jetimore të financuar nga RIHS. Shumica e 20 anëtarëve të raportuar të celulës (Higgins & Cooper, 51 2001), u arrestuan nga autoritetet shqiptare dhe u dërguan në Egjipt në vitin 1999, ku u ndoqën penalisht gjatë një prej gjyqeve më të famshme të kohës atje. Vetë gjyqi shpesh quhej si gjyqi i “të kthyerve nga Shqipëria”. Celula u dëmtua në disa bastisje të njëpasnjëshme në shtëpitë e saj të sigurta në Tiranë. Shumica e terroristëve u arrestuan dhe u dërguan fshehurazi në Egjipt, ndërsa një çift prej tyre u raportua se ishin arratisur dhe njëri ishte vrarë gjatë aksionit (DoS, 1998). Anëtarët e celulës së EIJ-së në Shqipëri që iu dorëzuan Egjiptit përfshinin: Husam Muhammad Khamis Nuëayr, i njohur si Adil Anëar, Ahmad ‘Abd-al-Fattah Sayyid, Hasan Salih Mahmud, Shaëqi Salama Mustafa Atiya, Ahmad Ibrahim al-Sayyid alNaggar, aka. Mohamed Ragab Foudah, Muhamed Hassan Tita, Ahmad Isma’il Uthman, Ahmed Refa’i Taha, Mohammad Zeki Mahjoub, Yassir al-Sirri, Magdi Ibrahim al-Sayyid al-Naggar, Abdel-Akher Hammad, El-Sayed Abdel-Maqsud, Muhamed al-Islambouli, Khalid Abdullah, Mohammed Atef, Ahmed Osman Saleh dhe Isam Muhammed Khalil, i njohur ndryshe si Ahmad Bekr. Ata ishin të gjithë përgjegjës për sulmet terroriste në Egjipt dhe komplotistët aktivë për sulme të mëtejshme. Një tjetër anëtar i celulës ishte Essam Abdel-Taëëab, i cili më parë ishte larguar nga Shqipëria, por u arrestua shpejt në Sofje, Bullgari. Duke iu rikthyer punonjësve të OJF-ve tona, këta individë u punësuan në gjendje të lirë, kryesisht nga katër organizata bamirësie në Shqipëri: AHF, GIRF, BIF dhe RIHS. Ata gjithashtu u specializuan në detyra të ndryshme. Atiya ishte i specializuar në falsifikimin e dokumentacionit zyrtar, veçanërisht pasaportave dhe kartave të identitetit, ndërsa al-Naggar ishte propaganduesi i grupit. Hamadi ishte një klerik dhe supozohej të ishte gjithashtu një propagandues i islamit selefist në mesin e shqiptarëve brenda mundësive gjatë kohës që qëndroi në Shqipëri. Ahmed Taha ishte gjithashtu një ish-emir i Gama’a al-Islamiyya, përpara se të bëhej pjesë e EIJ. Punësimi i këtyre individëve në organizatat bamirëse islame u organizua fillimisht nga Mohammed al-Zaëahiri, i cili gjithashtu ngarkoi Titën me mbledhjen e një pjese të pagave të anëtarëve të EIJ-së për të krijuar një fond “të veçantë”. Tita më vonë do të organizonte ardhjen e Atiya dhe Saleh në Shqipëri. Për një kohë të gjatë dihej pak për aktivitetet e tyre në Shqipëri. Gjithashtu, nuk ka ende një informacion të publikuar publikisht për rolin e donatorëve për shoqatat bamirëse islame në punësimin e anëtarëve të EIJ në Shqipëri. Një shpjegim i përgjithshëm i këtij fluksi të organizuar të brendshëm të xhihadistëve në Shqipëri kujton mundësitë e paraqitura nga Shqipëria, si një strehë e mundshme e sigurt për anëtarët e kërkuar të EIJ-së, por edhe si një ilaç për mungesën e fondeve të organizatës. Higgins dhe Cooper (2001) në këtë perspektivë kujtojnë një takim në fillim të viteve 1990 të Ayman al-Zaëahirit me një anëtar tjetër të shquar të lëvizjes xhihadiste në Sana, Jemen, ku ai përmendi mungesën e madhe të fondeve për organizatën. Nga ky këndvështrim, pozicionet e hapura të shoqatave bamirëse islame në Shqipëri mund të kenë siguruar fondet e nevojshme për anëtarët e EIJ. Bashkimi i mëvonshëm i EIJ me Al Kaedën e bin Ladenit mbetet në përputhje me këtë shpjegim.“Shkrirja” u pranua mirë edhe nga celula në Shqipëri, pasi njoftimi i tij erdhi me telefon tek anëtarët e celulës, të cilët monitoroheshin nga shërbimi inteligjent shqiptar. Higgins dhe Cooper (2001) e përshkruan grupin si një qelizë “të fjetur”, por pas publikimit të fakteve të tjera të lidhura me celulën EIJ, doli se grupi po planifikonte një sulm kundër Ambasadës së SHBA në Tiranë.Mbyllja e Ambasadës Amerikane në Tiranë në vitin 1999 dhe evakuimi i personelit të saj ishte për shkak të rreziqeve të lidhura me anëtarët e tjerë të EIJ që shpëtuan ose shmangën operacionet antiterroriste të vitit 1998. Ato operacione nuk u kryen pa presion operativ dhe politik. EIJ, e drejtuar nga Ayman Al-Zaëahiri, lëshoi disa kërcënime publike kundër autoriteteve shqiptare pas ekstradimit të anëtarëve të celulës tek autoritetet egjiptiane.Operacioni në verën e vitit 1998, i cili mblodhi anëtarët e EIJ në Shqipëri, kishte një natyrë parandaluese, duke pasur parasysh destabilizimin e Shqipërisë në vitin e kaluar, përhapjen e armëve në mesin e popullatës, si dhe për shkak të konfliktit të shfaqur në kufirin verilindor të Kosovës. Arrestimet u kryen fshehurazi dhe ekstradimi i tyre në Egjipt u bë i mundur nga avionët amerikanë. Bashkëpunimi mes agjencive të inteligjencës shqiptare dhe amerikane ka qenë gjithmonë i shkëlqyer, shpesh duke shkuar përtej kufijve të njohur nga ligji shqiptar në lidhje me burgimin apo të drejtat e të paraburgosurve”/Lapsi.al
